Εργαλεία συμμετοχής πολιτών
στον σχεδιασμό πολιτικών για το τοπίο

Φορέας υλοποίησης: Μεσογειακό Ινστιτούτο για τη Φύση και τον Άνθρωπο (MedINA)

Λίγα λόγια για το τοπίο

Το τοπίο είναι κομμάτι της καθημερινής μας ζωής και αναγνωρίζεται ως κοινό αγαθό που επηρεάζει την ευημερία και την ποιότητα ζωής των πολιτών από την Ευρωπαϊκή Σύμβαση για το Τοπίο (ΕΣΤ), η οποία θεσμοθετήθηκε από την Ελλάδα το 2010 (Ν.3827) . Τα τοπία που βιώνουμε είναι αποτέλεσμα αλλαγών προερχόμενων από την αλληλεπίδραση των ανθρώπων με το περιβάλλον μέσω της ανάπτυξης δραστηριοτήτων όπως η γεωργία, η κατοίκηση, οι μεταφορές, η παραγωγή ενέργειας κλπ. Η διαχείριση αυτών των δραστηριοτήτων σε σχέση με το φυσικό περιβάλλον παράγει τοπία που προσφέρουν οφέλη και υπηρεσίες πέραν των στόχων της εξυπηρετούμενης δραστηριότητας καθαυτής, όπως αισθητικά, οικολογικά, αναψυχής κλπ. Σήμερα αναγνωρίζεται ότι όλα τα τοπία προσφέρουν υπηρεσίες και οφέλη για αυτούς που τα βιώνουν και διαμορφώνονται πολιτικές για τη διαχείριση τους με στόχο να διασφαλιστεί η ισορροπία μεταξύ αυτών των υπηρεσιών.

Στην ΕΣΤ τονίζεται επίσης η ανάγκη και η χρησιμότητα της συμμετοχής των πολιτών στη διατύπωση και εφαρμογή των πολιτικών που αφορούν στο τοπίο. Μέχρι στιγμής στην Ελλάδα δεν υπάρχει ολοκληρωμένη στρατηγική για τη διαχείριση του τοπίου ούτε τα θεσμικά εργαλεία για τη συμμετοχή των πολιτών. Τα αποτελέσματα είναι, αφενός, η αποσπασματική διαχείριση του τοπίου μέσω διαφόρων τομεακών πολιτικών και, αφετέρου, η επικράτηση μιας «από πάνω προς τα κάτω» προσέγγισης, η οποία αποκλείει από τις διαδικασίες σχεδιασμού για το τοπίο τους ανθρώπους που αλληλοεπιδρούν καθημερινά με αυτό. Ως αποτέλεσμα, η απουσία συμμετοχής των τοπικών κοινοτήτων στον σχεδιασμό αποκλείει αυτούς που βιώνουν το τοπίο από την ενεργό διαμόρφωσή του, οδηγώντας ενίοτε σε συγκρούσεις επί του πεδίου ή και στην υποβάθμιση του τοπίου.

Στόχος του LPPT

Το πρόγραμμα «Εργαλεία συμμετοχής πολιτών στον σχεδιασμό πολιτικών για το τοπίο – LPPT» έρχεται να συνεισφέρει στις παραπάνω ανάγκες, φέρνοντας στο προσκήνιο τη σημασία του τοπίου και της συμμετοχής των πολιτών στη διαχείρισή του. Μέσω δράσεων σε εθνικό και τοπικό επίπεδο το πρόγραμμα στοχεύει στην:

  • Ευαισθητοποίηση του κοινού για τα τοπία και τις διαδικασίες που τα επηρεάζουν.
  • Διευκόλυνση των οργανώσεων της Κοινωνίας των Πολιτών αλλά και ευρύτερα των ανθρώπων στην αξιολόγηση ζητημάτων τοπίου, ώστε να τοποθετηθούν πληρέστερα στον δημόσιο διάλογο για τα τοπία.
  • Ανάδειξη των συμμετοχικών διαδικασιών στα διάφορα επίπεδα λήψης αποφάσεων σε πολιτικές που επηρεάζουν τα καθημερινά μας τοπία.

Προς αυτή τη κατεύθυνση αξιολογήσαμε υφιστάμενα εργαλεία συμμετοχικών διαδικασιών και τα προσαρμόσαμε στους σκοπούς της διαχείρισης του τοπίου στην Ελλάδα. Οργανώσαμε τις πληροφορίες σε δυο θεματικές: Θέλω να καταγράψω τη σημασία των τοπίων και Θέλω να καταγράψω τις μεταβολές των τοπίων όπου παρουσιάζουμε τα βήματα που μπορεί να ακολουθήσουν οι ενδιαφερόμενοι για τη θεματική που τους ενδιαφέρει μέσα από παραδείγματα εφαρμογών και ερευνών στην Ελλάδα και τον κόσμο. Παράλληλα παρουσιάζουμε τις πιλοτικές εφαρμογές που έγιναν στην Πρέσπα και στη Δυτική Μεσσηνία με τη συμμετοχή των τοπικών κοινοτήτων στη διαμόρφωση προτάσεων διαχείρισης των τοπίων της περιοχής τους.

Το έργο υλοποιείται στο πλαίσιο του προγράμματος Active citizens fund, με φορέα υλοποίησης το MedINA και εταίρο την Εταιρία Προστασίας Πρεσπών (ΕΠΠ) σε συνεργασία με το Ίδρυμα Καπετάν Βασίλη και Κάρμεν Κωνσταντακοπούλου.

Το πρόγραμμα Active citizens fund, ύψους € 13,5 εκ., χρηματοδοτείται από την Ισλανδία, το Λιχτενστάιν και τη Νορβηγία και είναι μέρος του χρηματοδοτικού μηχανισμού του Ευρωπαϊκού Οικονομικού Χώρου (ΕΟΧ) περιόδου 2014 – 2021, γνωστού ως EEA Grants. Το πρόγραμμα στοχεύει στην ενδυνάμωση και την ενίσχυση της βιωσιμότητας της κοινωνίας των πολιτών και στην ανάδειξη του ρόλου της στην προαγωγή των δημοκρατικών διαδικασιών, στην ενίσχυση της συμμετοχής των πολιτών στα κοινά και στην προάσπιση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Τη διαχείριση της επιχορήγησης του προγράμματος Active citizens fund για την Ελλάδα έχουν αναλάβει από κοινού το Ίδρυμα Μποδοσάκη και το SolidarityNow.

Περισσότερες πληροφορίες: activecitizensfund.gr

Σχετικά με το Χρηματοδοτικό Μηχανισμό του ΕΟΧ:

Η Ισλανδία, το Λιχτενστάιν και η Νορβηγία υπέγραψαν το 1992 Σύμφωνο Συνεργασίας με την Ευρωπαϊκή Ένωση, δημιουργώντας τον Ευρωπαϊκό Οικονομικό Χώρο (ΕΟΧ). Ο Χρηματοδοτικός Μηχανισμός ΕΟΧ, γνωστότερος ως EEA Grants, είναι ένα εργαλείο χρηματοδοτικής ενίσχυσης που δημιουργήθηκε από τις τρεις αυτές χώρες και είναι διαθέσιμο σε 15 χώρες-μέλη της ΕΕ, μεταξύ των οποίων είναι και η Ελλάδα.

Περισσότερες πληροφορίες: www.eeagrants.org

Σχετικά με το Ίδρυμα Μποδοσάκη:

Το Ίδρυμα Μποδοσάκη είναι κοινωφελής οργανισμός που ιδρύθηκε το 1972 με σκοπό τη συνέχιση της προσφοράς του ιδρυτή του Πρόδρομου Μποδοσάκη – Αθανασιάδη στην ελληνική κοινωνία. Όραμά του είναι μια κοινωνία ίσων ευκαιριών, με δυνατότητες και προοπτική για όλους.
Προς επίτευξη του οράματός του, το Ίδρυμα Μποδοσάκη, με διαφάνεια, λογοδοσία και αξιοπιστία, χρηματοδοτεί, σχεδιάζει και υλοποιεί δράσεις και προγράμματα που σχετίζονται με τους τέσσερις στρατηγικούς του πυλώνες: την προαγωγή της παιδείας, την αναβάθμιση της υγείας, την προστασία του περιβάλλοντος και την ενδυνάμωση της Κοινωνίας των Πολιτών. Από την ίδρυσή του ως σήμερα έχει διαθέσει περισσότερα από 450 εκ. ευρώ προς επίτευξη των σκοπών του. Παράλληλα, το Ίδρυμα Μποδοσάκη δρα σήμερα και ως καταλύτης δημιουργίας ενός πλαισίου ευρύτερης προσφοράς στην ελληνική κοινωνία, διαχειριζόμενο πόρους τρίτων – Κληροδοτών, διεθνών φορέων, εταιρειών και άλλων μεγάλων δωρητών- που επιθυμούν να χρηματοδοτήσουν προγράμματα σημαντικού κοινωνικού αντικτύπου για κρίσιμες ανάγκες εκπαίδευσης, υγείας και προστασίας του περιβάλλοντος.

Περισσότερες πληροφορίες: www.bodossaki.gr

Σχετικά με το SolidarityNow:

Το SolidarityNow (SN) είναι ένας μη κυβερνητικός οργανισμός που ιδρύθηκε το 2013 για να ανταποκριθεί στις ανάγκες και να διασφαλίσει τα δικαιώματα των πιο ευπαθών και περιθωριοποιημένων ομάδων, χωρίς διάκριση. Τα κεντρικά γραφεία του οργανισμού βρίσκονται στην Αθήνα, ενώ εκτεταμένες δράσεις υλοποιούνται στη Θεσσαλονίκη και στην υπόλοιπη χώρα. Όραμα του οργανισμού είναι να βελτιώσει τις ζωές των ανθρώπων και να τους ενδυναμώσει ώστε να διεκδικήσουν μια δικαιότερη κοινωνία χωρίς αποκλεισμούς. Το όραμα γίνεται πράξη μέσα από τρεις βασικούς στρατηγικούς πυλώνες: α) Προάσπιση της ασφάλειας και προστασίας, β) Υποστήριξη των ευκαιριών βιοπορισμού και της ένταξης στην αγορά εργασίας, γ) Ενίσχυση της ανεξαρτησίας της κοινωνίας των πολιτών και προάσπιση των αξιών μιας ανοιχτής κοινωνίας. Το SolidarityNow έχει υποστηρίξει μέχρι σήμερα 300.000 ανθρώπους, τόσο μέσω της απευθείας υλοποίησης προγραμμάτων όσο και μέσω δωρεών για την στήριξη δράσεων της κοινωνίας των πολιτών. Μέσω των δωρεών του, το SN έχει μέχρι σήμερα υποστηρίξει οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών για την υλοποίηση 73 προγραμμάτων, συνολικού ύψους 14,4 εκ. ευρώ.

Περισσότερες πληροφορίες : www.solidaritynow.org

Φορέας υλοποίησης

Εταίρος

Συνεργάτες

Ίδρυμα Καπετάν Βασίλη & Κάρμεν Κωνσταντακοπούλου

Χρηματοδότηση