ΘΕΛΩ ΝΑ ΚΑΤΑΓΡΑΨΩ

τη σημασία των τοπίων

Τα τοπία αποκτούν διαφορετική αξία ανάλογα με τη σχέση που έχει ο καθένας με αυτά. Η αξιολόγηση αυτή δεν διακρίνει τα τοπία σε όμορφα, εξαιρετικά ή σπάνια με όρους υψηλής φυσικής ή πολιτιστικής αξίας αλλά αποτυπώνει τη σημασία των στοιχείων του τοπίου για τους κατοίκους και τους επισκέπτες, τους φορείς και τους πολίτες.

“Από αυτή την άποψη, οι αξίες του τοπίου παρέχουν πληροφορίες για τις ανθρώπινες ανάγκες και επιθυμίες, που μπορεί να διαφέρουν ανάλογα με τους συμμετέχοντες και τα ενδιαφέροντά τους. Αυτές οι πληροφορίες για το τοπίο μπορούν να χρησιμοποιηθούν για τον εντοπισμό σημείων με ειδική σημασία, πιθανές χωρικές συγκρούσεις μεταξύ ομάδων συμφερόντων στο σχεδιασμό και τη διαχείριση, για τον εντοπισμό αναγκών και ευκαιριών για εκπαίδευση σχετικά με τοπία και σεναρίων για εναλλακτικές προτάσεις σχεδιασμού.“

Zube, 1987

Διαφορετικά είδη αξιών

Οικολογική και φυσική αξία

Αναφέρεται στους παράγοντες ή στα στοιχεία που ορίζουν την ποιότητα του φυσικού περιβάλλοντος όπως περιοχές με ιδιαίτερο φυσικό ή οικολογικό ενδιαφέρον (για τη μοναδικότητα ή την αντιπροσωπευτικότητά τους), καθώς επίσης τα θεσμικώς αναγνωρισμένα τοπία με αμιγώς φυσικά κριτήρια, όπως είναι οι προστατευόμενες περιοχές.

Αισθητική αξία

Περιγράφει προσλήψεις και συναισθήματα που σχετίζονται με την ομορφιά, την καλαισθησία και την ηρεμία και αφορούν όλες τις αισθήσεις (όραση, ακοή, όσφρηση κ.ά.). Σχετίζεται με την ικανότητα που έχει ένα τοπίο να μεταφέρει μια συγκεκριμένη αίσθηση αρμονίας, ανάλογα με την πολιτιστική αντίληψη και εκτίμηση που έχει προστεθεί με το πέρασμα του χρόνου και της ιστορίας. Η ικανότητα αυτή εκφράζεται από τα χρώματα, την ποικιλομορφία, τη μορφή, τις αναλογίες, την κλίμακα, την υφή και την ενότητα των στοιχείων που συνθέτουν ένα τοπίο.

Ιστορική αξία

Αναφέρεται στην πολιτιστική κληρονομιά που άφησε το ανθρώπινο είδος στο τοπίο στο πέρασμα της ιστορίας, όπως για παράδειγμα: μνημεία, αρχαιολογικά ευρήματα, στοιχεία αγροτικών πρακτικών (πεζούλες, ξερολιθιές), κλπ., καθώς και στην άυλη πολιτιστική κληρονομιά, όπως είναι οι παραδόσεις, η ιστορία και η ιστορική μνήμη, οι μύθοι, οι παραδοσιακές πρακτικές και δραστηριότητες κλπ.

Κοινωνική αξία

Σχετίζεται με τη χρήση ενός τόπου με σκοπό τη συναναστροφή. Πρόκειται για σημεία όπου συγκεντρώνεται η τοπική κοινωνία, τα οποία σε ορισμένες περιπτώσεις συνδέονται και με ήθη και έθιμα του τόπου.

Αξία αναψυχής

Αναφέρεται σε συναισθήματα όπως η απόλαυση και η ευεξία του ατόμου και συνδέεται με δραστηριότητες που περιλαμβάνουν την άθληση, το περπάτημα και την απόλαυση της φύσης και στοιχεία όπως διαδρομές, πεζόδρομοι, χώροι στάσης, παρατηρητήρια, χώροι αθλητισμού κλπ.

Οικονομική αξία

Συνδέεται με την ικανότητα ενός τοπίου να παρέχει οικονομικά οφέλη, με τη μετατροπή των στοιχείων του σε πόρους. Η παραγωγικότητα του τοπίου μπορεί να σχετίζεται με διαφορετικές δραστηριότητες: αγροτικές, δασικές, κυνηγετικές, τουριστικές, βιομηχανικές, εξόρυξης κλπ.

Αίσθηση ταυτότητας

Η καταγωγή, οι δεσμοί, οι αναμνήσεις, αποτελούν έννοιες που συνθέτουν μια αξία που αναφέρεται στο δέσιμο του καθενός με έναν τόπο και την αίσθηση της ταυτότητας και του ανήκειν, η οποία συχνά συνδέεται με συγκεκριμένα στοιχεία του τοπίου.

Μεθοδολογία

Για την καταγραφή της σημασίας των τοπίων υπάρχουν μια σειρά από εργαλεία και μέθοδοι. Αναλύουμε εδώ μια θεώρηση που μπορεί να βοηθήσει τους ενδιαφερόμενους για να προσεγγίσουν το ζήτημα με ένα συστηματικό τρόπο.

  1. Ορίζω την περιοχή μου

Για να ξεκινήσω την καταγραφή ορίζω την περιοχή ενδιαφέροντος με σαφήνεια. Τα όρια της εξαρτώνται από το αντικείμενο διερεύνησής μου.

Αν πρόκειται για ένα ποτάμι η περιοχή ενδιαφέροντος ορίζεται από τη λεκάνη απορροής του ή από κάποια υπολεκάνη. Στοιχεία για τις λεκάνες απορροής της Ελλάδας μπορείτε να βρείτε εδώ.

Αν πρόκειται για έναν οικισμό η περιοχή ενδιαφέροντος ορίζεται είτε από τα όρια του οικισμού είτε από τα όρια της κοινότητας που ανήκει.

Αν πρόκειται για ένα δήμο η περιοχή ενδιαφέροντος ταυτίζεται με τα όρια του. Τα όρια των δήμων και κοινοτήτων μπορείτε να τα αναζητήσετε εδώ.

Αν πρόκειται για μια άλλη οντότητα, όπως π.χ. ένα βουνό, τότε θα χρειαστεί κάποια επεξεργασία δεδομένων για να καταλήξουμε στα όρια της περιοχής.

  1. Ορίζω τους ενδιαφερόμενους

Μέσα στα όρια της περιοχής ενδιαφέροντος ζουν και εργάζονται άνθρωποι που επηρεάζουν και επηρεάζονται από τα τοπία της. Ταυτόχρονα άλλοι άνθρωποι επισκέπτονται την περιοχή για διάφορους λόγους, όπως αναψυχή, έρευνα, κ.ά. Τέλος, στην περιοχή δραστηριοποιείται ένας αριθμός φορέων που είτε αναλαμβάνουν διάφορες δράσεις με άμεση επίδραση στο τοπίο, όπως π.χ. μια περιβαλλοντική οργάνωση, είτε έχουν κάποιου είδους αρμοδιότητες που επηρεάζουν το τοπίο, όπως π.χ. η δασική υπηρεσία.

Όλοι αυτοί αποτελούν τα ενδιαφερόμενα μέρη που έχουν διαφορετική σχέση με τα τοπία της περιοχής και ως εκ τούτου προσδίδουν και διαφορετική αξία σε αυτά. Για την πληρέστερη καταγραφή της αξίας των τοπίων της περιοχής οφείλουμε να συμπεριλάβουμε όσο το δυνατόν αντιπροσωπευτικό δείγμα από τους ενδιαφερόμενους. Καταρτίζουμε για τον λόγο αυτό έναν κατάλογο με τα στοιχεία επικοινωνίας τους και τον ρόλο που έχουν στην περιοχή.

Καταγραφή των συμμετεχόντων και στόχοι συμμετοχής στο σχεδιασμό της μελέτης των τοπίων των Πρεσπών

Ανάλογα με την εστίασή μας μπορούμε να περιορίσουμε το δείγμα μας στους άμεσα ενδιαφερόμενους. Για παράδειγμα σε ένα αγροτικό τοπίο μπορούμε να περιοριστούμε στους αγρότες, τους συνεταιρισμούς, κλπ.

  1. Διαλέγω τα εργαλεία μου

Για την καταγραφή, μπορούμε να επιλέξουμε από μια σειρά εργαλείων ανάλογα με τη στόχευσή μας και τους πόρους που έχουμε στη διάθεσή μας. Παρακάτω παρουσιάζουμε διάφορα εργαλεία που έχουν εφαρμοστεί διεθνώς διακρίνοντας κατάλληλες επιλογές ανάλογα με τις δυνατότητες της έρευνάς μας.

Αρχικά καθορίζουμε αν η έρευνα μας θα είναι διαδικτυακή ή επιτόπια. Αυτό εξαρτάται τόσο από τις δυνατότητές μας να πραγματοποιήσουμε μια επίσκεψη στην περιοχή ενδιαφέροντος όσο και από τα ενδιαφερόμενα μέρη που έχουμε καθορίσει για την έρευνα, π.χ. κάτοικοι, επισκέπτες κ.ά.

Μετά καθορίζουμε αν η έρευνά μας θα περιλαμβάνει χωρική αποτύπωση των σημείων του τοπίου και των τοπίων που έχουν σημασία ή αν θα συσχετίσουμε αυτά τα σημεία εννοιολογικά με στοιχεία του τοπίου. Αυτή η επιλογή εξαρτάται από τη δυνατότητα να χρησιμοποιήσουμε τεχνικά μέσα όπως χάρτες και αεροφωτογραφίες, αλλά και από τις δυνατότητες των συμμετεχόντων να χειριστούν αυτά τα μέσα. Εξαρτάται επίσης από το πού θέλουμε να εστιάσουμε, σε μια ακριβή αποτύπωση στον χώρο ή σε μια αποτύπωση των στοιχείων ή περιοχών του τοπίου που μας ενδιαφέρουν.

Παράλληλα  η έρευνα που θα κάνουμε μπορεί είτε να έχει ενεργή εμπλοκή των ενδιαφερομένων είτε να καταγράφει στοιχεία από υφιστάμενα δεδομένα. Στην πρώτη περίπτωση μπορούμε να καταγράψουμε διάφορα από τα χαρακτηριστικά των συμμετεχόντων για την μετέπειτα ανάλυση μας.

Διαδικτυακή έρευνα

Χωρική αποτύπωση

Εφόσον επιλέξουμε να κάνουμε την έρευνά μας διαδικτυακά και επιθυμούμε να έχουμε μια χωρικά συγκεκριμένη αποτύπωση των σημείων που έχουν αξία για τους ενδιαφερόμενους που έχουμε ορίσει, έχουμε τις εξής δυνατότητες:

α) Συμμετοχική καταγραφή με τη βοήθεια Συμμετοχικών Γεωγραφικών Συστημάτων Πληροφοριών (Public Participation GIS)

  • Οι Garcia-Martin, Μ., et al. (2017) χρησιμοποιούν μεθόδους PPGIS σε μια πανευρωπαϊκή μελέτη με στόχο την καλύτερη κατανόηση των πιο κοινών αξιών του τοπίου όπως τις αντιλαμβάνονται οι τοπικοί ενδιαφερόμενοι, της χωρικής τους κατανομής και της σύνδεσής τους με το διαφορετικό κοινωνικό-οικονομικό πλαίσιο και τα χαρακτηριστικά του τοπίου. Για τη δημιουργία και συμπλήρωση του σχετικού ερωτηματολογίου χρησιμοποιήθηκε από τους μελετητές μια πλατφόρμα ψηφιακού χάρτη, το Maptionaire.
  • Μια άλλη πλατφόρμα για τέτοιου είδους έρευνες είναι το ArcGIS Survey123 ενώ υπάρχουν και ανοιχτού τύπου λογισμικά όπως το kobotoolbox.org

Διαδικτυακό ερωτηματολόγιο καταγραφής αξιών του τοπίου @Garcia-Martin, Μ., et al. (2017)

β) Αποτύπωση της καταγεγραμμένης πληροφορίας που περιέχεται σε social media με γεωαναφορά (Geo-tagged social media review)

  • Τα κοινωνικά δίκτυα διαθέτουν τη δυνατότητα ενσωμάτωσης χωρικών πληροφοριών στην πλατφόρμα τους και η ανάλυσή τους μπορεί να προσφέρει πληροφορίες για τις προτιμήσεις των πολιτών. Οι Havinga, I., et al. (2020) αναλύουν εικόνες του Flickr με γεωαναφορά για να εκτιμήσουν την αισθητική αξία στο Texel, ένα νησί της Ολλανδίας.
  • Αντίστοιχα οι Chen, Y., et al. (2017) χρησιμοποιούν post με γεωαναφορά στο Instagram για να εντοπίσουν τις αξίες του τοπίου γύρω από υδροηλεκτρικά φράγματα.

Σε αυτές τις περιπτώσεις η πληροφορία αντλείται κυρίως από τη θέση των σημείων.

 

Havinga Ilan et al (2020)

Ανάλυση των προτιμήσεων για τα τοπία μέσω των φωτογραφιών στο Flickr @Havinga Ilan et al. (2020)

Σημασιολογική αποτύπωση

Εφόσον επιλέξουμε να κάνουμε την έρευνα μας διαδικτυακά και επιθυμούμε την αποτύπωση των στοιχείων ή μοτίβων του τοπίου που μας ενδιαφέρει, έχουμε τις εξής δυνατότητες:

α) Διενέργεια διαδικτυακής έρευνας ενδιαφερομένων με τη βοήθεια ερωτηματολογίου (Internet survey)

  • Στην Καταλονία κατά τη διάρκεια της ανάπτυξης των Καταλόγων Τοπίου χρησιμοποιήθηκαν διαδικτυακά ερωτηματολόγια ώστε, μεταξύ άλλων, να καταγραφούν οι αξίες των τοπίων. Αυτό έγινε με 3 διαφορετικούς τρόπους:
    • Με τη χρήση επιθέτων όπως π.χ. απομακρυσμένο τοπίο.
    • Προτεραιοποίηση των στοιχείων του τοπίου με τη μεγαλύτερη αξία.
    • Περιγραφή των στοιχείων του τοπίου που έχουν σημασία.

Ερωτηματολόγιο καταγραφής για την περιοχή της Ταραγόνα @Παρατηρητήριο Τοπίου Καταλονίας

β) Αποτύπωση της καταγεγραμμένης πληροφορίας μέσω ανάλυσης φωτογραφιών που περιέχονται σε social media με αναφορά στην περιοχή (Online photos review)

  • Σε μια έρευνα οι A. Àvila Callau et al. (2019) χρησιμοποιούν εικόνες από την ιστοσελίδα περιπατητών Wikiloc και αλγόριθμους ανάλυσης εικόνας για να καταγράψουν τις προτιμήσεις των επισκεπτών σε τοπία του υγροτόπου του Δέλτα του Έβρου στην Ισπανία. Σε αυτή την περίπτωση αναλύθηκε το περιεχόμενο των εικόνων ως προς τα τοπία που περιέχει (φυσικά, αστικά, αγροτικά, κα) και τις προτιμήσεις σε σχέση με αυτά.

Φωτογραφίες της ιστοσελίδας Wikiloc στον υγροτόπο του Δέλτα του Έμπρα. / @Calau A. et al. (2019)

  • Σε μια διαβούλευση Μελέτης Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων για ένα αιολικό πάρκο στα Άγραφα, ο Ελληνικός Ορειβατικός Σύλλογος Καρδίτσας (ΕΟΣΚ), χρησιμοποιεί τις φωτογραφίες που κυκλοφορούν στο διαδίκτυο για να αναδείξει την αισθητική αξία του βουνού και να τη μετρήσει χρησιμοποιώντας το ποσό που στοιχίζουν οι φωτογραφίες (μέθοδος willingness-to-pay).

Φωτογραφίες από τα Άγραφα στο διαδίκτυο που χρησιμοποιήθηκαν στη διαβούλευση της ΜΠΕ αιολικού πάρκου

 

γ) Αποτύπωση των προτιμήσεων των ενδιαφερομένων μέσω ερωτηματολογίου με εικόνες (picture based survey)

Τοπίο στη Γαλικία @ Santé, I., et al. (2020)

  • Στην Ισπανία, στην περιοχή της Γαλικίας, οι μελετητές I. Santé et al. (2020) έφτιαξαν μια πλατφόρμα συμμετοχής των πολιτών στην οποία παρουσίασαν φωτογραφίες από τυπικά τοπία της περιοχής για να καταγράψουν τις προτιμήσεις των συμμετεχόντων.
  • Στην Ιαπωνία, οι Takuo Inoue et al (2022) χρησιμοποιήσαν εικόνες από το google street view σε online ερωτηματολόγιο για να εξετάσουν τις αξίες των κατοίκων του Τόκυο για τα αστικά και περιαστικά τοπία της πόλης.

Ερωτηματολόγιο με εικόνα από τα αστικά τοπία του Τόκυο @Takuo Inoue et al. (2022)

Επιτόπια έρευνα

Χωρική αποτύπωση

Εφόσον επιλέξουμε να κάνουμε την έρευνά μας επιτόπου και επιθυμούμε να έχουμε μια χωρικά συγκεκριμένη αποτύπωση των σημείων που έχουν αξία για τους ενδιαφερόμενους που έχουμε ορίσει, έχουμε τις εξής επιλογές:

α) Συμμετοχική καταγραφή με τη βοήθεια χαρτών, είτε συλλογικά (σε εργαστήριο) είτε ατομικά (με συνεντεύξεις) (Participatory mapping)

Ατομική καταγραφή: Στη μελέτη των τοπίων της Πρέσπας για να καταγράψουμε τα στοιχεία του τοπίου που είναι σημαντικά για τους ανθρώπους που το βιώνουν, πραγματοποιήσαμε συνεντεύξεις με 55 ανθρώπους της περιοχής. Ζητήσαμε από τους συμμετέχοντες να επιλέξουν έως πέντε (5) σημεία ή στοιχεία της περιοχής αυτής που είναι για εκείνους ξεχωριστά / σημαντικά, σημειώνοντάς τα σε έναν χάρτη ή με τη βοήθεια κάποιου τοπωνύμιου και αναφέροντας τους λόγους που είναι σημαντικά για τους ίδιους.

β) Συμμετοχική καταγραφή μέσω συλλογικής περιήγησης (Field walk – Transect Walk)

Χαρτογράφηση μονοπατιών στη Δονούσα @Citizen Science for Cyclades Path

Οι κάτοικοι της Δονούσας, στις Μικρές Κυκλάδες, με τη συμμετοχή του πολιτιστικού & περιβαλλοντικού συλλόγου Δονούσας ΠΟΣΕΙΔΩΝ δημιούργησαν τη δική τους εφαρμογή χαρτογράφησης μονοπατιών, μέσω του προγράμματος «Επιστήμη των Πολιτών στις Κυκλάδες: τοπικά μονοπάτια». Καθ’ όλη τη διάρκεια της εκπόνησης του έργου η ευρύτερη κοινότητα είχε ενεργή εμπλοκή τόσο στην παροχή πληροφοριών σχετικά με τα στοιχεία που συμπεριλήφθηκαν στην εφαρμογή όσο και στην προώθηση της εφαρμογής μετά την ολοκλήρωσή της.

Σημασιολογική αποτύπωση

Εφόσον επιλέξουμε να κάνουμε την έρευνά μας διαδικτυακά και επιθυμούμε την αποτύπωση των στοιχείων ή μοτίβων του τοπίου που μας ενδιαφέρει, μπορούμε να επιλέξουμε από τα εξής:

α) Σχεδιασμός από τους ενδιαφερόμενους όσων έχουν σημασία για τους ίδιους (Hands-on mapping)

Στη Σαμοθράκη, στο πρόγραμμα «Islands of Hope», οι κάτοικοι προσκλήθηκαν να σημειώσουν πάνω στον χάρτη και με τα αντίστοιχα χρώματα συναισθήματα σε συνάρτηση με έναν συγκεκριμένο τόπο του νησιού. Με αυτό τον τρόπο προσεγγίστηκε από τους υπεύθυνους του προγράμματος η συναισθηματική και βιωματική σύνδεση των συμμετεχόντων με τον τόπο και την ιστορία του. Σε αυτόν τον τύπο καταγραφής έχει σημασία και το πως έχουν διαλέξει οι ενδιαφερόμενοι να αποτυπώσουν αυτά που τους ενδιαφέρουν.

Αποτύπωση συναισθημάτων και προτιμήσεων στο νησί της Σαμοθράκης @Βαρβαρούσης, Α., Πετρίδης, Π. (2023)

β) Αποτύπωση των προτιμήσεων των ενδιαφερομένων με τη βοήθεια ερωτηματολογίου (Questionnaire-based survey)

Οι Vlami et al. (2020) για να αξιολογήσουν την επίδραση της δημιουργίας ενός αιολικού πάρκου στη Σαμοθράκη, κατέγραψαν τις προτιμήσεις των κατοίκων για τα στοιχεία των τοπίων του νησιού με τη χρήση ερωτηματολογίου. Από τις απαντήσεις διαφάνηκαν οι προτιμήσεις των κατοίκων για τοπία με φυσικό χαρακτήρα και αναδείχθηκε η έννοια του «άγριου – παρθένου» τοπίου.

Απαντήσεις συμμετεχόντων ως προς τις προτιμήσεις τους για τα φυσικά και πολιτιστικά στοιχεία του τοπίου στη Σαμοθράκη @Vlami et al. (2020)

γ) Αποτύπωση των προτιμήσεων των ενδιαφερομένων μέσω ερωτηματολογίου με εικόνες (Photo-based survey)

Οι F.L. Barroso et al. (2012) εφάρμοσαν μια μέθοδο καταγραφής των προτιμήσεων του κοινού σχετικά με τη διάταξη συγκεκριμένων στοιχείων του τοπίου. Ανέδειξαν μέσα από δύο διαφορετικά παραδείγματα τη σχέση μεταξύ των προτιμήσεων των συμμετεχόντων για τύπους τοπίων και των αναγκών τους.

  1. Αναλύω τα αποτελέσματά μου

Αφού έχουμε ολοκληρώσει την καταγραφή μας με κάποιο από τα εργαλεία θα πρέπει να αναλύσουμε τα αποτελέσματα ώστε να συστηματοποιήσουμε τα στοιχεία που συλλέξαμε και να αναζητήσουμε τις μεταξύ τους σχέσεις είτε να τα συσχετίσουμε με άλλα διαθέσιμα στοιχεία για τα τοπία που εξετάζουμε.

Το πρώτο στάδιο είναι η προετοιμασία των δεδομένων. Αν η έρευνα που πραγματοποιήσαμε ήταν επιτόπια τότε θα πρέπει πριν προχωρήσουμε στην ανάλυση των αποτελεσμάτων να τα ψηφιοποιήσουμε για να μπορέσουμε να τα επεξεργαστούμε συστηματικά. Σε κάθε περίπτωση θα χρειαστεί να κατηγοριοποιήσουμε τις απαντήσεις που έχουν προκύψει από ανοικτού τύπου ερωτήσεις ή συνεντεύξεις ή μέσω ανάλυσης προτιμήσεων από φωτογραφίες.

Το δεύτερο στάδιο περιλαμβάνει την ανάλυση των δεδομένων. Παρουσιάζονται αριθμητικά τα αποτελέσματα της έρευνας για την αξία των τοπίων χωρίς ερμηνεία τους. Αυτό γίνεται και με τη βοήθεια διαγραμμάτων και πινάκων ή και χαρτών, εφόσον έχουμε κάνει χωρική καταγραφή.

Το τρίτο στάδιο περιλαμβάνει την ερμηνεία των δεδομένων. Στο στάδιο αυτό αναζητούμε σχέσεις είτε μεταξύ των απαντήσεων είτε μεταξύ των απαντήσεων και άλλων στοιχείων.

Ανάλυση δεδομένων

Στη μελέτη των τοπίων της Πρέσπας μετά τη συμμετοχική χαρτογράφηση ακολούθησε ψηφιοποίηση των απαντήσεων και απεικόνισή τους σε χάρτη ώστε να αποκτήσουμε μια πρώτη εικόνα της κατανομής των σημείων προτίμησης των συμμετεχόντων. Ως υπόβαθρο χρησιμοποιήσαμε έναν τοπογραφικό χάρτη με τα όρια του Δήμου Πρεσπών και βασική χαρτογραφική πληροφορία.

Ψηφιοποίηση των απαντήσεων και απεικόνισή τους σε χάρτη / @Dimopoulos T.

Παράλληλα η κατηγοριοποίηση των απαντήσεων μας έδωσε τη δυνατότητα να απεικονίσουμε σε διαγράμματα τα στοιχεία του τοπίου που συγκέντρωσαν τις προτιμήσεις των συμμετεχόντων.

Ερμηνεία δεδομένων

Εξέταση των διαφορετικών σχέσεων των σημείων μεταξύ τους και με άλλα στοιχεία.

  • Στη μελέτη των τοπίων της Πρέσπας μετά τη συμμετοχική χαρτογράφηση και την ανάλυση των δεδομένων, υπολογίσαμε την πυκνότητα των σημείων που ήταν σημαντικά για τους κατοίκους σε σχέση με τις διαφορετικές περιοχές και τους διάφορους τύπους τοπίου (π.χ. αγροτικά τοπία). Με αυτό τον τρόπο μπορέσαμε να κατανοήσουμε τι είδους τοπία είναι σημαντικά για τους κατοίκους και σε ποιες περιοχές βρίσκονται.

Απεικόνιση της συγκέντρωσης στοιχείων του τοπίου που είναι σημαντικά για τους κατοίκους, ανά τύπο τοπίου / @Dimopoulos T.

  • Οι Garcia-Martin, Μ. et al. (2017) αφού χαρτογράφησαν τις αξίες που δίνουν οι πολίτες σε διάφορα τοπία επιχείρησαν να συνδέσουν αυτή την πληροφορία με την κάλυψη γης. Στη συνέχεια ανέλυσαν και τη σύνδεση μεταξύ των διαφορετικών αξιών μέσω της χωρικής τους συσχέτισης, π.χ. σε σημεία του Κόλπου της Γέρας στη Λέσβο που συνδέονταν με την πολιτιστική, την κοινωνική και την πνευματική αξία. Τέτοιου είδους αναλύσεις βοηθούν να ανακαλύψουμε με ποιο τρόπο στοιχεία του τοπίου που συνδέονται με τον πολιτισμό και την παράδοση (π.χ. εκκλησίες, γεφύρια) διαμορφώνουν την αντίληψη της ταυτότητας ενός μέρους.
  • Οι Fagerholm et al. (2021) παρουσιάζουν ένα μεθοδολογικό πλαίσιο για ανάλυση των στοιχείων που προέρχονται από εργαλεία συμμετοχικής χαρτογράφησης.

Tρεις φάσεις ανάλυσης: Διερεύνυση, Ερμηνεία και Πρόβλεψη για δεδομένα που έχουν συλλεχθεί μέσω PPGIS @Fagerholm et al. (2021)

Εξέταση των διαφορετικών αξιών των συμμετεχόντων

Για να κατανοήσουμε τις διαφορετικές αξίες που ανταποκρίνονται στις διαφορετικές ανάγκες και βιώματα των συμμετεχόντων μπορούμε να αναλύσουμε τις απαντήσεις σε σχέση με τα διάφορα χαρακτηριστικά των συμμετεχόντων όπως πχ αν είναι κάτοικοι ή επισκέπτες, την ηλικία τους, την απασχόληση τους κλπ. Οι Garcia-Martin, Μ. et al. (2017) εξέτασαν τα διάφορα χαρακτηριστικά των συμμετεχόντων στην έρευνα με PPGIS που πραγματοποιήσανε σε 5 περιοχές ανά την Ευρώπη, σε σχέση με τις απαντήσεις τους και βρήκαν ότι η ηλικία και η ιδιοκτησία γης συνδέονται στενά με παραγωγικές αξίες ενώ η ηλικία συνδέεται και με τις πολιτιστικές αξίες που αυξάνονταν ως ποσοστό όσο ανέβαινε η ηλικία των συμμετεχόντων.

  1. Διάχυση των αποτελεσμάτων

Διαδικτυακά

Social Media

Μπορούμε να δημοσιεύσουμε τα αποτελέσματα στα social media, όπως το Instagram, το Twitter κ.ά., για να κινητοποιήσουμε το κοινό σχετικά με το ζήτημα που εξετάζουμε.

Story map / storytelling

Μπορούμε να δημοσιεύσουμε τα αποτελέσματα σε μορφή αφήγησης με τη βοήθεια κάποιου εργαλείου όπως το ArcGIS Storymaps ή το Timemapper

Άρθρα

Μπορούμε να δημοσιεύσουμε τα αποτελέσματα σε κάποιο site ή ηλεκτρονικό περιοδικό. Ένα site με παραδείγματα συμμετοχικών διαδικασιών από όλο τον κόσμο είναι το participedia.net

Επιτόπια

Εργαστήριο

Μπορούμε να πραγματοποιήσουμε ένα εργαστήριο για να ενεργοποιήσουμε την κοινότητα που αφορά η έρευνά μας. Με αυτό τον τρόπο υπάρχει η δυνατότητα σχολιασμού, καταγραφής απόψεων και προτάσεων από την ίδια την κοινότητα, εμπλουτίζοντας έτσι το περιεχόμενο και τις προτάσεις της έρευνάς μας.

Έκθεση

Μπορούμε να οργανώσουμε μια έκθεση επιδεικνύοντας τα αποτελέσματα της έρευνάς μας είτε στην κοινότητα που αφορά η έρευνα είτε σε κάποιον άλλο χώρο, ώστε να ενημερώσουμε το κοινό και να μαζέψουμε σχόλια.

Μέσα

Χάρτες

Αν η έρευνά μας περιλαμβάνει χωρική καταγραφή, οι χάρτες προσφέρουν ένα δυνατό μέσο απεικόνισης. Οι χάρτες πρέπει να είναι ευανάγνωστοι και να μεταφέρουν άμεσα την πληροφορία.

Μαρτυρίες

Αν η έρευνά μας έχει βασιστεί σε συνεντεύξεις, μπορούμε να κρατήσουμε συγκεκριμένα αποσπάσματα από μαρτυρίες που αποδίδουν ζωντάνια στον λόγο.

Εικόνες

Η χρήση εικόνων από την περιοχή έρευνας είναι απαραίτητη για την κατανόηση των αποτελεσμάτων.

Βίντεο

Βίντεο με μαρτυρίες των συμμετεχόντων στην έρευνα ή με πλάνα από την περιοχή έρευνας ζωντανεύουν τα τοπία της περιοχής και αναδεικνύουν τον λόγο των ανθρώπων.

Πίνακες / Διαγράμματα

Όταν θέλουμε να αποδώσουμε με άμεσο τρόπο κάποια βασικά στατιστικά στοιχεία από την έρευνά μας, τα διαγράμματα και οι πίνακες αποτελούν πρόσφορο μέσο.